Na Przylądku Rozewie, między Jastrzębią Górą a Władysławowem, stoi najstarsza czynna latarnia morska w Polsce. Wzniesiona w 1822 roku, do dziś prowadzi statki swoim światłem, które sięga najdalej ze wszystkich polskich latarń – niemal 50 kilometrów w morze. To nie tylko punkt nawigacyjny, ale też jedno z ciekawszych miejsc na turystycznej mapie polskiego wybrzeża, gdzie historia żeglugi spotyka się z widokami na Bałtyk i spacerami przez stary bukowy las.
Warto tu zajrzeć nie tylko dla samej latarni, ale też dla całego kompleksu – muzeum latarnictwa w środku wieży, drugiej latarni oddalonej o niecałe 200 metrów oraz spaceru na plażę przez rezerwat przyrody.
- najstarsza latarnia morska w Polsce
- muzeum latarnictwa z ciekawymi eksponatami
- możliwość wspinaczki na szczyt latarni
- piękne widoki na Bałtyk
- spacer przez rezerwat przyrody do plaży
Dwie latarnie na jednym przylądku
Nie każdy wie, że na Rozewiu stoją faktycznie dwie latarnie. Ta starsza, z charakterystycznymi czerwono-białymi pasami, powstała w latach 1821-1822 i początkowo miała zaledwie 21 metrów wysokości. Problem pojawił się dość szybko – otaczające ją buki rosły tak szybko, że zaczęły zasłaniać światło. Latarnię podwyższono więc dwukrotnie: w 1910 i 1978 roku. Dziś mierzy prawie 33 metry, a jej konstrukcja to połączenie murowanej podstawy z cegły i kamienia polnego oraz metalowej wieży.
Druga latarnia, ośmiokątna i smuklejsza, stanęła w 1875 roku. Zbudowano ją z konkretnego powodu – żeby odróżnić światła Rozewia od nowo powstałej latarni w Czołpinie. Obie latarnie przez pewien czas świeciły równocześnie, co pozwalało żeglarzom jednoznacznie określić swoją pozycję. Po modernizacji starszej latarni i nadaniu jej unikalnej charakterystyki świetlnej, ta nowsza przestała pełnić swoją funkcję nawigacyjną. Obecnie obie są dostępne dla zwiedzających w ramach jednego biletu.
Światło latarni w Rozewiu widać z odległości 26 mil morskich, czyli około 48 kilometrów. To możliwe dzięki 16 reflektorom o mocy 200 W każdy, włączanym jednocześnie.
Muzeum Latarnictwa Morskiego – od starożytności po dzień dzisiejszy
W głównej latarni mieści się niewielkie, ale naprawdę ciekawe muzeum poświęcone historii latarnictwa. Ekspozycja prowadzi od starożytnych konstrukcji – w tym modelu słynnej latarni z Faros – przez kolejne epoki, aż po współczesne rozwiązania techniczne. Można tu zobaczyć stary reflektor z latarni Stilo wyposażony w soczewkę Fresnela, różne typy lamp nawigacyjnych czy modele latarń z różnych zakątków świata.
To dobra okazja, żeby zrozumieć, jak przez wieki ewoluowała technologia prowadzenia statków. Od prostych ognisk rozpalanych na wzgórzach, przez lampy olejowe i naftowe, aż po nowoczesne systemy elektryczne.
Prawdziwą atrakcją jest jednak wspinaczka na szczyt wieży. Trzeba pokonać sporo schodów – dlatego zwiedzanie nie jest dostępne dla dzieci poniżej 4 lat – ale z galerii widokowej roztacza się panorama na całą okolicę. Niestety, jak zauważają sami zwiedzający, otaczające latarnię drzewa częściowo zasłaniają widok na morze z dostępnego poziomu. Żeby naprawdę podziwiać Bałtyk, lepiej zejść po wizycie na dół klifu schodami prowadzącymi przez las bukowy do plaży.
Przylądek Rozewie – rezerwat przyrody i plaża
Okolica latarni to nie tylko historia żeglugi, ale też kawałek ciekawej przyrody. Wysoki klif porośnięty jest dorodnym lasem bukowym, którego najstarsze drzewa mają 100-150 lat. Ze względu na unikalny charakter tego ekosystemu utworzono tu rezerwat przyrody Przylądek Rozewski, wchodzący w skład Nadmorskiego Parku Krajobrazowego.
Spacer przez ten las to przyjemne urozmaicenie zwiedzania. Schody prowadzą w dół, na plażę pokrytą kamykami. Brzeg morski został umocniony betonową opaską chroniącą klif przed uderzeniami fal – to efekt ciągłej walki z erozją, która zagraża temu fragmentowi wybrzeża.
Przez wiele lat Przylądek Rozewie uważano za najbardziej wysunięty na północ punkt Polski. Faktycznie ten rekord należy do miejsca oddalonego o około 3 kilometry na zachód, w Jastrzębiej Górze, ale mit o Rozewiu jako „końcu Polski” wciąż funkcjonuje w świadomości turystów.
Stefan Żeromski i legenda o córce kapitana
Z latarnią w Rozewiu związane są dwie historie, które warto znać. Pierwsza dotyczy Stefana Żeromskiego. W 1935 roku latarnia otrzymała imię pisarza, co miało upamiętniać jego pobyt w tym miejscu podczas pracy nad powieścią „Wiatr od morza”. Legenda głosi, że Żeromski mieszkał w jednym z pokoików latarni i tam pisał swoją książkę. Prawda jest bardziej prozaiczna – pisarz rzeczywiście odwiedził Rozewie w okresie pisania dzieła, ale sama powieść powstała w Warszawie.
Druga historia to smutna i romantyczna legenda sięgająca XVII wieku. Według niej pod rozewskim brzegiem rozbił się szwedzki statek, a cała załoga wraz z kapitanem zginęła w katastrofie. Córka kapitana, zrozpaczona śmiercią ojca, osiadła na przylądku i postanowiła co noc rozpalać ogień na wzgórzu, aby ostrzegać innych żeglarzy przed zdradliwym brzegiem. Paliła ten ogień przez wiele lat, aż do swojej śmierci, stając się – jak głosi legenda – pierwszym rozewskim latarnikiem.
W latach 1920-1930 stanowisko latarnika w Rozewiu pełnił Leon Wzorek, który podczas II wojny światowej został zamordowany przez nazistów za patriotyczną postawę i odmowę opuszczenia posterunku.
Co jeszcze warto zobaczyć w kompleksie
Oprócz samych latarń i muzeum, zwiedzający mają dostęp do innych budynków tworzących kompleks latarniczy. Można zajrzeć do maszynowni, gdzie niegdyś znajdował się silnik trakcyjny generujący elektryczność, oraz do pomieszczenia, w którym umieszczone były syreny mgłowe ostrzegające statki w warunkach ograniczonej widoczności.
Do zwiedzania udostępniono także piekarnię i stodołę – budynki gospodarcze, które przypominają, że latarnicy prowadzili tu nie tylko działalność nawigacyjną, ale też małe gospodarstwa. Otrzymywali bowiem na miejscu mieszkania służbowe i działki ziemi. W czasach świetności obu latarń pracowało tu pięciu latarników z rodzinami.
W pobliżu latarni stoją dwa pomniki. Pierwszy upamiętnia Stefana Żeromskiego, drugi to pamiątka objęcia Pomorza przez polskie wojsko w 1920 roku – symboliczny moment, gdy po 123 latach zaborów Polska odzyskała dostęp do morza.
Dla kogo jest Latarnia Morska Rozewie
To miejsce sprawdzi się praktycznie dla każdego. Rodziny z dziećmi docenią połączenie edukacji z przygodą – wspinaczka na latarnię to zawsze ekscytujące doświadczenie dla młodszych turystów, a muzeum pokazuje w przystępny sposób, jak działają latarnie morskie. Pamiętać trzeba tylko o ograniczeniu wiekowym – dzieci poniżej 4 lat nie mogą wchodzić na wieżę ze względu na strome schody.
Miłośnicy historii znajdą tu zarówno wątki związane z rozwojem technologii nawigacyjnej, jak i ciekawe epizody z dziejów regionu – od legend o szwedzkich statkach, przez pruską budowę latarń w XIX wieku, po polską historię po 1920 roku.
Dla osób szukających spokojnego spaceru okolica latarni oferuje ładne trasy przez las bukowy i dostęp do mniej zatłoczonej plaży. To dobra alternatywa dla głównych plaż w Jastrzębiej Górze czy Władysławowie, zwłaszcza w szczycie sezonu.
Informacje praktyczne – bilety, godziny otwarcia, dojazd
Godziny otwarcia:
- maj, czerwiec, wrzesień: 10:00-14:00 i 15:00-18:00
- lipiec, sierpień: 9:00-19:00
W cenie biletu zwiedzający otrzymują dostęp do obu latarń, muzeum oraz pozostałych budynków kompleksu. Warto zarezerwować na wizytę przynajmniej godzinę, choć osoby zainteresowane dokładnym zwiedzaniem muzeum i spacerem na plażę mogą spędzić tu spokojnie 2-3 godziny.
Dojazd: Latarnia znajduje się przy drodze łączącej Jastrzębią Górę z Władysławowem, około 2 kilometry od Jastrzębiej Góry w kierunku zachodnim. Można dojechać samochodem – przy latarni jest parking. Alternatywnie, w sezonie kursują lokalne autobusy. Z centrum Jastrzębiej Góry lub Władysławowa to także przyjemny spacer wzdłuż wybrzeża, choć trzeba liczyć się z około 30-40 minutami marszu.
Latarnia w Rozewiu to miejsce, gdzie historia spotyka się z codzienną pracą – bo ta latarnia, mimo że ma ponad 200 lat, wciąż pełni swoją nawigacyjną funkcję. Każdej nocy jej światło przemierza Bałtyk, prowadząc statki tak samo, jak robiło to niemal dwa wieki temu. Tyle że dziś zamiast lamp olejowych pracują nowoczesne reflektory, a w ciągu dnia latarnia otwiera swoje drzwi przed turystami chcącymi poznać jej historię.